Een retourtje Canada voor ruim 180.000 euro, een dagje naar een fregat voor bijna 93.000 euro en een kort werkbezoek aan Irak van 170.000 euro. De Nederlandse overheid blijkt de afgelopen vijf jaar fors te hebben uitgegeven aan gecharterde privévluchten. In totaal gaat het om ongeveer 1,8 miljoen euro.
De cijfers werden opgevraagd door RTL Nieuws en leiden tot stevige politieke discussie. Vooral het ministerie van Defensie boekt opvallend vaak een privétoestel. En één naam duikt steeds opnieuw op: voormalig minister Ruben Brekelmans.
Defensie is veruit de grootste gebruiker
Van de bijna twee miljoen euro die ministeries samen uitgaven aan charters, komt het leeuwendeel op het conto van Defensie. Het gaat om delegaties die volgens het ministerie vanwege veiligheid, snelheid of een vol agenda-blok niet met een gewone lijnvlucht konden reizen.
Onder de duurste trips zit een vlucht voor toenmalig minister Dilan Yeşilgöz naar het fregat Zr. Ms. Evertsen, voor ruim 90.000 euro. Maar het hoogste bedrag staat op naam van Brekelmans. Zijn reis naar Canada tikte boven de 180.000 euro aan, een trip naar Irak kwam uit op 170.000 euro.
De duurste vlucht: een retourtje Halifax
In november vloog Brekelmans naar het Halifax International Security Forum in Canada. Het toestel werd gehuurd, de delegatie telde tien personen. Dat komt neer op 18.348 euro per persoon. Voor het totaalplaatje passeerde de teller daarmee 180.000 euro.
Wat het gevoelig maakt: vanaf Schiphol vertrekken dagelijks directe lijnvluchten naar Halifax. Volgens het ministerie was dat agenda-technisch niet haalbaar. Brekelmans wilde de ministerraad bijwonen en kreeg daardoor een krap reisschema, waardoor een charter volgens Defensie de enige optie was.
Excuses in Irak en een uitgevallen Gulfstream
In januari volgde een reis naar Irak. Daar bood Brekelmans persoonlijk excuses aan voor het Nederlandse bombardement op Hawija in 2015, waarbij burgerslachtoffers vielen. Ook bezocht hij Nederlandse militairen in Erbil, wat het protocol en de logistiek extra complex maakte.
Aanvankelijk stond een lijnvlucht ingepland, maar door een verslechterde veiligheidssituatie ging die niet door. De Gulfstream van Defensie was niet beschikbaar. Voor een zeskoppige delegatie bleef alleen een gecharterd toestel over. Prijskaartje: ongeveer 170.000 euro.
De regels voor een privétoestel
Voor kabinetsreizen zijn er in principe twee vaste opties. Het regeringsvliegtuig PH-GOV en de Gulfstream van Defensie. Pas als die niet inzetbaar zijn én een lijnvlucht geen reëel alternatief is, mag een ministerie een privétoestel huren voor dienstreizen.
De Gulfstream wordt vaak gebruikt voor troepenbezoeken en missies in lastige gebieden. De regels moeten kosten en reistijd in toom houden, zonder dat veiligheid in het geding komt. In de praktijk leidt die afweging geregeld tot stevige rekeningen.
Waarom geen lijnvlucht naar Halifax?
Voor veel critici wringt het juist bij Halifax. Er zijn directe verbindingen, dus de logische vraag is waarom een charter nodig was. Volgens Defensie stond de ministerraad in de weg. Brekelmans wilde die vergadering niet missen, mede vanwege opvolgende dossiers.
Die keuze kostte rond 180.000 euro. Oppositiepartijen vragen zich hardop af of het écht onvermijdelijk was, of dat één ministerraad overgeslagen had kunnen worden. Een gevoelige vraag in een tijd waarin huishoudens op de kleintjes letten.
Een halfjaar, vier ton aan vluchten
Enkele weken na Halifax volgde een charter naar een AI-conferentie in Spanje, voor 46.000 euro. Opgeteld kwam Brekelmans in zijn laatste halfjaar als minister uit op ongeveer 400.000 euro aan privévluchten, verspreid over meerdere werkbezoeken en conferenties.
Eerder dit voorjaar ontstond ook commotie over een eendaags bezoek van Yeşilgöz aan de Zr. Ms. Evertsen, destijds varend bij Cyprus. De gecharterde vlucht kostte 92.997 euro. Haar verdediging werd snel een gevleugelde uitspraak: er landt geen easyJet op een vliegdekschip.
Niet alleen Defensie
Ook Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken grepen af en toe naar een huurtoestel. Toenmalig premier Dick Schoof vloog naar Caïro voor de ondertekening van een vredesplan voor Gaza. Door tijdsdruk kostte die gecharterde vlucht circa 90.000 euro.
Wopke Hoekstra was ruim 80.000 euro kwijt voor een bezoek aan Roemenië, nadat de Gulfstream uitviel en drie locaties ver uit elkaar lagen. Andere bewindspersonen vlogen sporadisch. Voormalig staatssecretaris Alexandra van Huffelen pendelde geregeld tussen de overzeese gebiedsdelen.
De politieke kritiek zwelt aan
Tweede Kamerlid Hidde Heutink (Groep Markuszower) noemt het bedrag voor Halifax onuitlegbaar en spreekt over snoepreisjes. SP-leider Jimmy Dijk erkent dat bewindspersonen soms moeten vliegen, maar zet vraagtekens bij de noodzaak van enkele specifieke privéjets, juist nu elk dubbeltje telt.
Volt-leider Laurens Dassen ziet ruimte voor uitzonderingen, maar twijfelt bij Halifax. Volgens hem lijkt het qua agenda en beschikbare vluchten niet per se nodig geweest. Hij voegde er fijntjes aan toe dat het in elk geval wel de duurste optie was.
Voorbeeldfunctie en het bredere plaatje
Achter de discussie ligt een bredere vraag: welke voorbeeldfunctie heeft de overheid, financieel én qua klimaat? Niemand wil dat ministers vastlopen in overstappen, maar zichtbaar zuinig reizen helpt vertrouwen. Zeker nu huishoudens op de kleintjes letten, valt elke dure keuze extra op.
Defensie houdt vol dat externe inhuur zeldzaam is en alleen na een vaste volgorde gebeurt. Eerst PH-GOV en Gulfstream, dan lijnvlucht, pas daarna charter. Premier Jetten schaarde zich achter het standpunt dat de Evertsen-vlucht de enige optie was. De prijskaartjes blijven echter politiek pijnlijk.
Bron: rtl.nl
Ook geschreven door: NOS, Hart van Nederland, FOK.nl