Een verfrommeld papiertje onderin een keukenla, of tussen de bladzijden van een oud kookboek. Soms duikt er ineens een kassabon op uit een tijd die verder weg lijkt dan hij is. En als je dan gaat rekenen, schrik je toch even.
Twee van die bonnetjes, eentje uit 2005 en eentje uit 2020, laten op een hele concrete manier zien hoe je boodschappenmandje in twintig jaar tijd is veranderd. Geen abstracte inflatiecijfers van het CBS, maar gewoon de prijs van roomkaas, ontbijtkoek en fritessaus.
Het bonnetje uit 2005
Begin met de oudste. Twintig jaar geleden lagen een paar standaardproducten nog opvallend goedkoop in het schap. Roomkaas voor 69 cent, ontbijtkoek voor 35 cent en een pak rundergehakt van 500 gram voor 3,49 euro.
Diezelfde producten kosten nu respectievelijk 1,29 euro, 1,00 euro en 4,29 euro. Een stijging van 86 procent voor de roomkaas, 186 procent voor de ontbijtkoek en 23 procent voor het gehakt. De ontbijtkoek springt eruit: van bijna niets naar bijna drie keer zoveel.
Het gehakt blijft relatief in de pas lopen, al moet je daar rekening houden met flinke schommelingen in vlees- en voerprijzen door de jaren heen.
Lonen stegen ook, maar de werkelijkheid is rommeliger
Het is verleidelijk om te zeggen: ja maar lonen zijn ook gestegen. En dat klopt. Het gemiddelde bruto maandinkomen in Nederland lag in 2005 ergens rond de 1.200 euro. Vandaag zit dat op ongeveer 3.800 euro. Op papier dus een stijging van iets meer dan 200 procent.
Daarmee zou je denken: dan kan een ontbijtkoek die bijna drie keer zo duur is nog steeds. Klopt rekenkundig. Maar tussen dat brutoloon en de boodschappentas zit een hoop wat veranderd is. Belastingdruk, woonlasten en energiekosten gingen omhoog. Veel huishoudens houden netto minder ruimte over voor de gewone wekelijkse boodschappen dan die loongroei suggereert.
Het bonnetje uit 2020
Spannender wordt het als je niet vijftien jaar maar slechts vier jaar teruggaat. Want het tweede bonnetje is van 2020, vlak voor corona en de energiecrisis ons leven instapten.
Een filet americain ging van 2,49 naar 2,95 euro, een plus van 18 procent. Een Leidse kaas, jong belegen, ging van 6,13 naar 8,07 euro, ofwel 32 procent erbij. Een potje kip kerrie salade plus 29 procent. Sandwich spread bleef vrijwel stabiel met drie procent verschil.
De Remia fritessaus is de absolute uitschieter: van 26 cent naar 1,89 euro. Een stijging van meer dan 600 procent. Dat cijfer is waarschijnlijk vertekend door een stuntaanbieding in 2020 en niet de gewone schapprijs. Toch blijft het mandje opvallend duurder, ook zonder die saus.
Twintig procent erbij in vier jaar
Tel je de producten van 2020 bij elkaar op, dan kwam dat bonnetje uit op 13,92 euro. Diezelfde set kost vandaag 16,61 euro. Een stijging van bijna 20 procent, in vier jaar tijd.
Dat is precies waar veel mensen aan de kassa een onbestemd gevoel bij krijgen. Tussen 2005 en 2020 stegen prijzen geleidelijk, in een tempo waar je je portemonnee aan kon aanpassen. Daarna ging het hard. De energiecrisis, gestegen grondstofprijzen, duurder transport en personeelstekorten in de voedingsindustrie hebben in korte tijd hun stempel gedrukt op het schap.
Twee bonnetjes zijn geen onderzoek, maar wel een gevoel
Belangrijk om eerlijk te blijven: twee toevallige kassabonnen zijn geen wetenschappelijk bewijs. Aanbiedingen, andere supermarkten en andere verpakkingsgrootten kunnen het beeld vertekenen. Wat het wel doet, is een patroon zichtbaar maken dat veel Nederlanders herkennen uit hun eigen huishoudboekje.
Het CBS bevestigt dat de echte prijsexplosie kwam na 2021, met inflatiepieken die we sinds de jaren tachtig niet meer hadden gezien. De voedselcategorie liep daarin voorop. Dat een potje saus van een kwartje naar bijna twee euro gaat, blijft een uitzondering. Dat een mandje gemiddelde boodschappen in vier jaar 20 procent duurder wordt, helaas niet.
Wat doet zo’n bonnetje met je hoofd?
Misschien zit het ‘m vooral in het gevoel. Een kassabon uit 2005 is geen klacht over de huidige tijd, het is een soort tijdmachine. Je ziet wat je vroeger kocht, hoe vanzelfsprekend dat was, en hoe het is verschoven. Niet alles is duurder geworden in dezelfde mate, en je inkomen is meegegroeid, maar de schok aan de kassa is wel echt.
Heb je zelf nog een oud bonnetje liggen, uit 2005, 2010 of 2020? Het is een aardig moment om er eens naar te kijken voor je ‘m weggooit. De cijfers vertellen een verhaal dat soms meer indruk maakt dan een nieuwsbericht over inflatie.
@deal.nl Bonnetje uit 2005! #dealnl #goedkoop #besparen ♬ origineel geluid – Deal.nl
@deal.nl Hoeveel zijn de prijzen gestegen na 2020? We vergelijken dit oude bonnetje voor je #dealnl #geldbesparen #boodschappendoen ♬ origineel geluid – Deal.nl
Bron: Tiktok.com
Ook geschreven door: CBS, LINDA.nl, NOS